Op 10 oktober 2017 is het regeerakkoord 2017-2021 ‘Vertrouwen in de toekomst’ gepresenteerd. Het regeerakkoord betekent voor zelfstandigen onder andere dat de Wet DBA wordt vervangen. Het kabinet geeft toe dat de Wet DBA, die duidelijkheid moest verschaffen aan zelfstandigen, niet tot het gewenste resultaat heeft geleid. De Wet DBA heeft juist onrust gebracht waardoor teveel echte zelfstandige ondernemers zijn geraakt. Daarom wordt de Wet DBA vervangen. Er komt een nieuwe wet die enerzijds (de inhuurders van) echte zelfstandigen zekerheid biedt dat er geen sprake is van een dienstbetrekking en anderzijds schijnzelfstandigheid voorkomt.

Nieuwe wet

In de nieuwe wet worden zelfstandigen in drie groepen gedeeld:

Altijd sprake van een arbeidsovereenkomst bij laag tarief zelfstandigen

Voor zelfstandigen wordt bepaald dat altijd sprake is van een arbeidsovereenkomst bij een laag tarief in combinatie met een langere duur van de overeenkomst of een laag tarief in combinatie met het verrichten van reguliere bedrijfsactiviteiten.

Wat een laag tarief is, wordt gedefinieerd als corresponderend met loonkosten tot 125{a13444c03a9b95460d967739b99832bf1b1ec122d34a41ee3e631b4e6d1a7f8b} van het wettelijk minimumloon – de grens die bijvoorbeeld ook voor het lage-inkomensvoordeel (LIV) wordt gehanteerd – of met de laagste loonschalen in cao’s. Er wordt één tarief gekozen om voor de gehele markt de onderkant af te bakenen. Dit tarief zal tussen de 15 en 18 euro per uur liggen. Een langere duur wordt gedefinieerd als langer dan drie maanden.

Geen sprake van een arbeidsovereenkomst bij hoog tarief zelfstandigen

Voor zelfstandige ondernemers wordt een ‘opt out’ voor de loonbelasting en de werknemersverzekeringen ingevoerd, indien er sprake is van een hoog tarief in combinatie met een kortere duur van de overeenkomst of een hoog tarief in combinatie met het niet verrichten van reguliere bedrijfsactiviteiten. Bij een tarief van boven de 75 euro per uur is sprake van een hoog tarief. Met een kortere duur wordt korter dan een jaar bedoeld.

Opdrachtgeversverklaring voor alle andere zelfstandigen

Er wordt een opdrachtgeversverklaring ingevoerd voor zelfstandigen boven het ‘lage tarief’. Deze verklaring geeft opdrachtgevers vooraf duidelijkheid en zekerheid bij de inhuur van zelfstandige ondernemers.

Webmodule

Het aanvragen van een opdrachtgeversverklaring zal via een webmodule plaatsvinden. In de webmodule wordt een aantal duidelijke vragen gesteld aan de opdrachtgever over de aard van de werkzaamheden. Met deze opdrachtgeversverklaring krijgt een opdrachtgever zekerheid vooraf van vrijwaring van loonbelasting en premies werknemersverzekeringen. De webmodule dient natuurlijk wel naar waarheid te zijn ingevuld.

Gezagsverhouding

Het onderdeel ‘gezagsverhouding’ wordt ten behoeve van de webmodule verduidelijkt. Zo hoeft het alleen bijwonen van een vergadering op zichzelf geen indicatie van gezag te zijn. Voorts zal de wet zo aangepast worden dat gezagsverhouding voortaan meer getoetst wordt op basis van de materiële in plaats van formele omstandigheden.

Tijd om te wennen aan het nieuwe systeem

De markt krijgt de tijd om te wennen aan veranderde wet- en regelgeving. Het huidige handhavingsmoratorium wordt na invoering van de bovenstaande maatregelen gefaseerd afgebouwd.

Terughoudend handhavingsbeleid

Na invoering van de nieuwe wetgeving geldt maximaal een jaar een terughoudend handhavingsbeleid, waarin de Belastingdienst een coachende rol heeft en partijen helpt bij de toepassing van de nieuwe regelgeving. Zo worden er geen boetes opgelegd na een eerste controle.

Wat is verder relevant voor zelfstandigen?

Ondernemersovereenkomst in het Burgerlijk Wetboek

Het kabinet gaat bekijken of en hoe zelfstandig ondernemerschap via de invoering van een ondernemersovereenkomst een eigen plek zou kunnen krijgen in het Burgerlijk Wetboek. Dit zou de positie van zelfstandige ondernemers kunnen verhelderen en verstevigen.

Verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid

Tevens zal gekeken worden hoe bij zelfstandigen de verzekeringsgraad voor arbeidsongeschiktheid kan worden verhoogd. Het is van belang dat zelfstandigen een bewuste keuze kunnen maken om zich wel of niet te verzekeren en dat zelfstandigen die daarvoor kiezen in beginsel toegang hebben tot de verzekeringsmarkt. Het kabinet zal in gesprek gaan met de verzekeraars om een beter verzekeringsaanbod te bevorderen.

Praktijk in overeenstemming met de doelstellingen?

Uiteraard zal het kabinet blijven peilen of de praktijk van de wijzigingen overeenstemt met de doelstellingen van de wijzigingen, namelijk het tegengaan van schijnzelfstandigheid en zorgen dat echte zelfstandigen hun werk kunnen doen. Het regeerakkoord behelst op dit moment uiteraard plannen en nog geen wetgeving. Wanneer het nieuwe systeem in werking treedt, is nog onduidelijk.